Thị trường Hàng hóa Phái sinh là gì?

Nếu bạn đang tìm kiếm một kênh đầu tư minh bạch, hợp pháp và có khả năng sinh lời ngay cả khi giá hàng hóa giảm, nhưng lại cảm thấy khái niệm: Hàng hóa phái sinh nghe thật xa lạ và khó hiểu, thì bài viết này chính xác là dành cho bạn.

Trước khi nói về những biểu đồ phức tạp và con số nhảy múa. Chúng ta hãy bắt đầu từ cốc cà phê bạn uống mỗi sáng.

Câu chuyện của Bác Nông Dân và Chủ Quán Cà Phê

Để hiểu bản chất thị trường này, hãy lấy ví dụ bằng một tình huống thực tế tại Việt Nam:

Bác A là một nông dân trồng cà phê tại Đắk Lắk. 3 tháng nữa là đến vụ thu hoạch. Bác rất lo lắng: “Nhỡ đến lúc thu hoạch, giá cà phê rớt thê thảm thì sao?”

Cùng lúc ấy, chị B là chủ một chuỗi quán cà phê lớn tại Hồ Chí Minh. Chị có một lo lắng ngược lại: “Nhỡ 3 tháng nữa giá cà phê tăng vọt thì sao?”

Ta có thể thấy tại cùng 1 thời điểm, cùng 1 loại hàng hóa nhưng với những con người khác nhau, phương thức kinh doanh khác nhau thì sẽ có những lo lắng khác nhau về giá của loại hàng hóa ấy trong tương lai.

Và để giải quyết những lo lắng ấy, thì những người nông dân và chủ quán cà phê sẽ đi tìm đến nhau để cùng đưa cho nhau giải pháp.

Bác A và Chị B gặp nhau và họ bắt tay, ký một thỏa thuận trên giấy:

• Bác A đồng ý bán cho Chị B 10 tấn cà phê.
• Thời gian giao hàng: Đúng 3 tháng nữa.
• Mức giá chốt hôm nay: 100.000 VNĐ/kg (sau 3 tháng tới dù giá là gì thì mức giá chốt hôm nay sẽ không thay đổi)

Kết quả:

• Bác A yên tâm ngủ ngon vì đã chắc chắn bán được giá 100.000đ/kg (Đảm bảo được mức giá bác mong muốn và đầu ra cho hàng hóa).
• Chị B yên tâm kinh doanh vì đã chốt được nguồn nguyên liệu giá 100.000đ/kg (Đảm bảo được giá vốn và nguồn cung).

Thỏa thuận trên chính là hình thái sơ khai nhất của thị trường hàng hóa phái sinh.

Thị trường Hàng hóa Phái sinh là gì?

Trong thế giới hiện đại, hoạt động giao thương ngày càng mở rộng thì những người như Bác A và chị B càng xuất hiện nhiều, nhu cầu càng lớn. Nhưng họ không thể đi tìm kiếm lẫn nhau, sẽ vô cùng tốn chi phí và rủi ro nếu gặp phải những thương nhân không uy tín. 1 tấn cà phê được giao dịch bất kỳ có thể khi đến nơi không còn đủ 1 tấn, hay chất lượng không còn được đảm bảo hoặc có thể sau khi giao hàng, bên mua lại không thanh toán đầy đủ. Lúc ấy thì những người như Bác A hay chị B thật khó để đi tìm công lý cho chính mình.

Điều đó hình thành nên nhu cầu về 1 cái “Chợ” mà ở đó mọi nhà giao dịch đều được định danh và xác thực, hoạt động mua bán đều phải được đảm bảo thực hiện nếu có yêu cầu. Hàng hóa cần được đảm bảo đúng tiêu chuẩn chất lượng. Hoạt động thanh toán được kiểm soát và thậm chí có hẳn 1 quỹ dự phòng để bảo vệ các bên tham gia giao dịch. Và từ những nhu cầu ấy, một nơi giao dịch hàng hóa được giao trong tương lai được hình thành. Nó mang tên: Sở Giao dịch Hàng hóa.

Sở giao dịch hàng hóa tương lai Thượng Hải

Chúng ta có 1 định nghĩa cơ bản: Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi diễn ra hoạt động mua bán các loại hàng hóa (như Vàng, Bạc, Cà phê, Dầu thô, …) nhưng không giao nhận ngay lập tức. Thay vào đó, người mua và người bán thỏa thuận về giá cả và khối lượng ở hiện tại, còn việc giao hàng hoặc thanh toán sẽ diễn ra vào một thời điểm xác định trong tương lai.

Và Sở giao dịch hàng hóa sẽ là bên đứng giữa, tổ chức giao dịch, khớp nối giữa bên bán và bên mua. Đảm bảo hoạt động mua bán được diễn ra thuận lợi. Đồng thời sở giao dịch hàng hóa cũng sẽ đảm bảo thanh toán tiền cho bên bán và giao hàng cho bên mua khi đến thời điểm xác lập trong hợp đồng. Điều này đảm bảo quyền lợi cho tất cả các bên tham gia thị trường.

Sự khác biệt giữa “Chợ truyền thống” và “Thị trường Phái sinh”

Để dễ hình dung, hãy xem bảng so sánh dưới đây:

Nhà đầu tư cá nhân kiếm tiền ở đây như thế nào?

Đến đây, chắc bạn sẽ thắc mắc: “Tôi là dân văn phòng/nhà đầu tư, tôi đâu có kho bãi để chứa 10 tấn cà phê hay 1.000 thùng dầu? Vậy tôi tham gia kiểu gì?”

Tin vui là: Bạn KHÔNG CẦN nhận hàng thật.

Trên thị trường hàng hóa phái sinh, 95% người tham gia là các nhà đầu tư tài chính. Bạn tham gia để kiếm lợi nhuận từ sự chênh lệch giá:

• Nếu bạn dự đoán giá Dầu thế giới sẽ Tăng: Bạn đặt lệnh MUA (Long). Khi giá lên, bạn bán ra để chốt lời.
• Nếu bạn dự đoán giá cà phê sẽ Giảm: Bạn đặt lệnh BÁN (Short) ngay cả khi bạn không có cà phê (vì ở đây chúng ta lập ra 1 hợp đồng giao tương lai khi chưa có hàng thật). Khi giá giảm xuống, bạn mua lại và hưởng phần chênh lệch từ giá bán xuống giá bạn mua lại.

Mọi giao dịch được tất toán bằng tiền mặt vào tài khoản của bạn, nhanh gọn và không cần lo lắng về vận chuyển hay kho bãi. Với giao dịch T+0 nghĩa là thanh toán ngay trong ngày. Buổi sáng bạn mua, trưa bạn bán ra chiều bạn rút tiền là điều hoàn toàn có thể thực hiện được trên thị trường này.

Thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam có hợp pháp không?

Câu trả lời là: Hoàn toàn HỢP PHÁP và được BẢO HỘ.

Tại Việt Nam, mọi giao dịch hàng hóa phái sinh đều được quản lý bởi Bộ Công Thương và vận hành thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV).

MXV là đơn vị tổ chức thị trường cấp quốc gia duy nhất hiện nay. Khi bạn giao dịch qua các Thành viên kinh doanh của MXV, dòng tiền và quyền lợi của bạn được pháp luật Việt Nam bảo vệ.

Thị trường hàng hóa phái sinh không chỉ là nơi các công ty sản xuất, kinh doanh, các thương nhân lớn tham gia, mà còn là một sân chơi tiềm năng cho các nhà đầu tư cá nhân nhờ tính minh bạch (giá thế giới), thanh khoản cao và khả năng kiếm tiền hai chiều (cả giá lên và giá xuống đề có cơ hội có lợi nhuận).

Hiểu được “Nó là gì” là bước đầu tiên. Nhưng để biết “Cỗ máy này vận hành ra sao” và làm thế nào để bắt đầu đặt lệnh Mua/Bán đầu tiên, hãy đón đọc bài viết tiếp theo: “Cách thị trường hàng hóa phái sinh hoạt động, phương thức tìm kiếm lợi nhuận”